Kpt UskokKpt. Zdzisław Broński ps. Uskok

ur. 24 XII 1912 r. w Radzicu Starym k. Ludwina w rodzinie chłopskiej

We wrześniu 1939 r. w 27 DP walczył na Pomorzu, dostał się do niewoli niemieckiej. Uciekł jesienią 1940 i zaangażował się w konspiracji. Był komendantem placówki AK w Radzicu, w 1943 r. zorganizował oddział partyzancki. W czerwcu 1944 r. współdziałał z 27 Wołyńską DP AK. Uczestniczył w akcji „Burza”. Po wejściu sowietów poszukiwany przez bezpiekę, odtworzył kadrowy oddział. Od 1945 r. podlegały mu wszystkie oddziały Obwodu Lubartów Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość.

Podlegał mjrowi cc Hieronimowi Dekutowskiemu ps. Zapora.

12 IX 1947 przed wyjazdem na zachód Zapora mianował go swoim następcą. Podlegały mu oddziały Strzały, Wiktora i Babinicza, Żelaznego, Ordona, Lalka.

Ukrywał się samodzielnie w bunkrze (kryjówce) pod stodołą Lisowskich w m. Dąbrówka (Nowogród) k. Kijan.

21 V 1949 r., gdy ubecy otoczyli kryjówkę Uskoka, wiedząc, że nie ma szans ucieczki; rozerwał się granatem. Pozostawił pamiętniki pisane od czasu wojny, wydane przez IPN.

Był odznaczony Krzyżem Virtuti Militari kl. V i Krzyżem Walecznych, a 5 III 2008 r. Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. Był człowiekiem głębokiej wiary. Miał syna Adama, który do dziś stara się dbać o dobre imię Żołnierzy Wyklętych.

 

Oprac. dr Piotr Gawryszczak, FN Lublin