Lalek1Józef Franczak ps. Lalek, Laluś

ur. 17 III 1918 r. w Kozicach k. Piask

Po Szkole Podoficerskiej w Żandarmerii w Równem. IX 1939 r. zbiegł z niewoli sowieckiej. Od 1940 ZWZ-AK. W 1944 wcielony do 2 Armii WP, skąd zdezerterował w I 1945 r.

W 1946 r. aresztowany przez ubecję, zdołał się wyswobodzić. Od 1947 r. pod rozkazami kpt. Zdzisława Brońskiego ps. Uskok.

Wykonywał wyroki na konfidentach bezpieki (m.in. tych, przez których zginęli dowódcy oddziałów: „Lew” i „Uskok”). Od 10 II 1953 r. ukrywał się samotnie u ponad 200 współpracowników. „W gromadzie Kozice nie ma naszego POP, wszyscy boją się bandyty Lalka” – pisali przerażeni pezetperowcy pod koniec lat 50.

Chciał się ujawnić po X 1956 r., ale groziło mu dożywotnie więzienie. Z Danutą Mazur z Wygnanowic miał syna Marka (dopiero w 1992 r. sąd przyznał mu prawo noszenia nazwiska ojca).

Wydał go – za pieniądze - brat stryjeczny Danuty, tajny współpracownik SB „Michał”. Lalek zginął podczas obławy SB i ZOMO 21 X 1963 r. w Majdanie Kozic Górnych. Z odciętą przez bezpiekę głową pochowany przez rodzinę w Piaskach. W 2008 r. odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

 

Oprac. dr Piotr Gawryszczak, FN Lublin