A RadziwonikPpor. Anatol Radziwonik, ps. Olech

ur. 20 lutego 1916 w Briańsku (Rosja) z prawosławnej matki i ojca polskiego kolejarza.

Po Seminarium Nauczycielskiego w Słonimiu uczył w Iszczołnianach k. Szczuczyna. Organizator harcerski.

W 1938 r. w Szkole Podchorążych przy 39 pp. w Jarosławiu. Za „pierwszego sowieta” prawdopodobnie w konspiracji. Od 1943 dowodził placówką w Obwodzie AK Szczuczyn.

Następnie w partyzantce, gdzie dowodził plutonem w 2. kompanii VII batalionu 77 pp. „Ponurego”. Walczył z „Ponurym” 16 VII 1944 r. w Jewłaszach. Nie zdążył na operację „Ostra Brama”.

Po aresztowaniach sowieckich z lipca, „Olech” pozostał w konspiracji. Współdziałał z ppor. „Ragnerem”, por. „Krysią”. Po ich śmierci od wiosny 1945 r. na czele Obwodu nr 49/67 (pow. szczuczyński i lidzki). Ideą konspiracji było: „nic dla siebie, wszystko dla ojczyzny”.

Obwód liczył ok. 1000 osób, ale miał także kilka tysięcy współpracowników (najsilniejsza konspiracja na Białorusi). Sprawny wywiad, oparcie w ludności, likwidacja nkwd-zistów, szpicli i konfidentów spowodowały, że „Olech” działał niemal 4 lata.

Poległ 12 V 1949 r. w starciu z NKWD niedaleko wsi Raczkowszczyzna k. Bakszty, zdradzony przez miejscowego konfidenta. Miał 33 lata. Konspiracja działała jeszcze do połowy lat 50-tych. Legenda „Olecha” przetrwała komunistów.

Jedna z piosenek partyzanckich: Boże, jak ciężko jest w tym lesie siedzieć / I nie ma miejsca tu dla nas / Kochany bracie i przyjacielu / Nie wydawajcie proszę nas / A matka płacze i ojciec nie wie / Że w okrążeniu jestem ja / O mej Ojczyźnie, kochanej Polsce / Nie zapominam nigdy ja.

 

Oprac. dr Piotr Gawryszczak, FN Lublin